قرارداد کارورزی چیست؟ + انواع و نکات مهم تنظیم آن

قرارداد کارورزی، یک قرارداد کاربردی برای کسانی است که به دنبال آموزش و سپس حرفه و کار هستند. از این رو شرایطی ایجاد می‌شود تا فارغ‌التحصیلان هر رشته، بتوانند به صورت حضوری تجربه کسب کنند. به همین دلیل، قراردادی بین دو طرف، کارورز و صاحب کار امضا و تنظیم می‌شود تا همکاری را شروع کنند. هدف ما در این مقاله شرح چگونگی این قرارداد و انواع مختلف آن است. اما قبل از بیان اطلاعات کامل در مورد قرارداد کارورزی، ابتدا با مفهوم خود کارورزی آشنا شوید.

کارورزی چیست؟

کارورزی به هر تجربه آموزشی گفته می‌شود که در حین اشتغال یا در محیط واقعی کار انجام می‌گیرد. این تجربه، روشی برای شناخت دنیای حرفه‌ای و کشف مسیر شغلی آینده است. کارورزی می‌تواند به صورت اجباری برای تکمیل واحدهای دانشگاهی یا به شکل داوطلبانه در یک سازمان یا شرکت صورت گیرد. فرصت حضور در محیط کار، به افراد این امکان را می‌دهد که مهارت‌های عملی خود را تقویت کرده و با فضای واقعی شغل مورد نظر آشنا شوند. از سوی دیگر، کارورزی به آن‌ها کمک می‌کند تا علایق، توانایی‌ها و نقاط قوت خود را بهتر بشناسند و با اعتماد به نفس بیشتری مسیر شغلی آینده‌شان را انتخاب کنند. چه به عنوان بخشی از برنامه تحصیلی و چه در قالب تجربه‌ای اختیاری، دوره‌های کارورزی راهی برای آماده‌سازی نیروی انسانی کارآمد، آگاه و حرفه‌ای در بازار کار محسوب می‌شوند.

هدف از کارورزی چیست؟

یکی از چالش‌های اصلی پیش‌روی جویندگان کار، نداشتن سابقه کاری و تجربه عملی است. در بازار رقابتی امروز، بسیاری از کارفرمایان ترجیح می‌دهند نیروهایی را استخدام کنند که علاوه بر دانش نظری، مهارت‌های کاربردی و سابقه‌ای قابل ارائه در رزومه خود داشته باشند. همین مسئله موجب شده است که بسیاری از فارغ‌التحصیلان یا افراد تازه‌وارد به بازار کار، در یافتن شغل دلخواه خود با دشواری مواجه شوند. در این میان، دوره‌های کارآموزی و کارورزی به‌عنوان راه‌حلی مؤثر مطرح شده‌اند.

این دوره‌ها فرصتی ارزشمند فراهم می‌کنند تا افراد، پیش از ورود رسمی به بازار کار، در فضای واقعی کسب‌و‌کار حضور یابند، مهارت‌های مورد نیاز را بیاموزند و شناخت بهتری از وظایف شغلی خود پیدا کنند. کارورزی در حقیقت پلی است میان آموخته‌های دانشگاهی و نیازهای واقعی بازار کار. شرکت در این دوره‌ها نه تنها باعث تقویت مهارت‌های عملی و حرفه‌ای افراد می‌شود، بلکه به آن‌ها کمک می‌کند تا با رزومه‌ای قوی‌تر، فرصت‌های شغلی بهتری را به دست آورند.

به چه کسی کارورز می‌گویند؟

کارورز فردی است که با پشتوانه‌ای از دانش پایه و علاقه‌مندی به یک حوزه مشخص، به‌صورت داوطلبانه وارد محیط‌های کاری مانند واحدهای صنعتی، خدماتی، تجاری یا آموزشی می‌شود تا مهارت‌های خود را در عمل تقویت کند. برخلاف تصور عموم، کارورزی فقط حضور در محیط کار نیست، بلکه فرصتی برای تبدیل دانش تئوری به تجربه عملی محسوب می‌شود. فردی که وارد دوره کارورزی می‌شود، معمولاً پیش‌زمینه‌ای از آموزش‌های نظری در زمینه شغل مورد نظر دارد. بدون این آمادگی اولیه، یادگیری مفاهیم تخصصی در محیط واقعی کار بسیار دشوار خواهد بود. به بیان ساده، کارورزی فرصتی برای رشد، تجربه و آشنایی عمیق‌تر با فضای حرفه‌ای است؛ جایی که کارورز می‌آموزد چگونه دانش خود را به عمل تبدیل کرده و برای ورود به بازار کار آماده شود.

مزایایی گذراندن دوره کارورزی

افرادی که در این دوره‌ها شرکت می‌کنند، مزایای متعددی به دست می‌آورند که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره شده است:

آشنایی با محیط‌های کاری: کارورزی به افراد کمک می‌کند تا با فضای واقعی محیط‌های کاری مختلف آشنا شوند؛ از ساختار اداری گرفته تا فرآیندها، ابزارها و فرهنگ سازمانی. این تجربه می‌تواند دید دقیق‌تری نسبت به آینده شغلی به افراد بدهد.

درک اصول و قوانین محل کار: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای کارورزی، یادگیری مقررات حرفه‌ای، اخلاق کاری، مسئولیت‌پذیری و نحوه تعامل با مدیران و همکاران است. این موضوع باعث می‌شود فرد در آینده با آگاهی بیشتری وارد بازار کار شود.

تبادل تجربیات با سایر کارورزان: حضور در کنار افراد هم‌سطح یا با تجربه‌های مختلف، فرصتی برای یادگیری متقابل است. کارورزان می‌توانند با یکدیگر تعامل داشته باشند، از تجربه‌های دیگران استفاده کنند و دانش خود را گسترش دهند.

شناخت بهتر علاقه‌مندی‌ها: با قرار گرفتن در فضای عملی کار، فرد می‌تواند علاقه‌مندی‌های خود را به‌صورت واقعی محک بزند و متوجه شود که آیا مسیر انتخاب‌شده با روحیات و توانمندی‌های او هماهنگ است یا خیر.

تقویت خلاقیت در مواجهه با چالش‌ها: کارورزی فرد را با مسائل و چالش‌های واقعی مواجه می‌کند که در مسیر یادگیری ممکن است پیش بیاید. این فرصت خوبی برای به کارگیری خلاقیت و تفکر حل مسئله است که در رشد حرفه‌ای بسیار تاثیر دارد.

افزایش اعتماد به نفس و خودباوری: انجام کارهای واقعی و کسب بازخورد از اطرافیان و همکاران، به افزایش اعتماد به نفس و خودباوری کارورزان کمک می‌کند. فرد با دیدن پیشرفت خود در طول دوره، انگیزه بیشتری برای ادامه مسیر پیدا می‌کند.

ایجاد فرصت‌های شغلی آینده: بسیاری از کارفرمایان، کارورزان توانمند را پس از پایان دوره به‌عنوان نیروی دائمی جذب می‌کنند. حتی اگر این اتفاق نیفتد، تجربه کارورزی رزومه فرد را تقویت کرده و شانس او را برای استخدام در دیگر مجموعه‌ها افزایش می‌دهد.

تفاوت کارورزی و کارآموزی چیست؟

در گذشته، دوره‌های کارورزی عمدتاً محدود به رشته‌هایی مانند مهندسی عمران، معماری و برنامه‌ریزی شهری بود. اما امروزه این مفهوم گسترش یافته و بسیاری از حوزه‌های شغلی از جمله حسابداری، بازاریابی، منابع انسانی و حتی فناوری اطلاعات نیز به کارورز نیاز دارند. یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های میان کارآموزی و کارورزی، موضوع پرداخت حقوق است. به‌طور کلی، دوره‌های کارورزی همراه با پرداخت حقوق انجام می‌شوند و معمولاً بین ۱۲ تا ۱۸ ماه زمان می‌برند.

این مدت زمان بسته به سطح و نوع گواهینامه‌ای که کارورز در پایان دوره دریافت می‌کند، می‌تواند متغیر باشد. در مقابل، کارآموزی معمولاً در بازه زمانی کوتاه‌تری برگزار می‌شود و در پایان آن هیچ گواهی رسمی صادر نمی‌شود. همچنین، پرداخت حقوق در دوره‌های کارآموزی الزامی نیست و این موضوع به تصمیم کارفرما بستگی دارد.

به طور خلاصه:

کارورزی: دارای پرداخت حقوق، مدت‌زمان بلندتر، همراه با گواهینامه رسمی.

کارآموزی: معمولاً بدون حقوق، مدت‌زمان کوتاه‌تر، بدون صدور گواهی معتبر.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که انتخاب بین کارآموزی و کارورزی باید بر اساس اهداف شغلی فرد، زمان در دسترس و میزان آمادگی برای ورود به بازار کار انجام گیرد.

قرارداد کارورزی چیست؟

همانطور که در ابتدای مقاله اشاره کردیم، قرارداد کارورزی موقعیتی است که جنبه آموزش و کار دارد. بنابراین کارورزی یک شرایط آموزش کار است. در هر شغل و رشته‌ای، ممکن است کارورزی و شرایط آن متفاوت باشد اما اصول ثابتی دارد. تفاوت در نحوه انجام و ثبت قرارداد و محیط کار به طبع با دیگری متفاوت است. اما اصل یادگیری و آموزش از استاد راهنما یا شخصی حرفه‌ای ،در تمامی کارورزی‌ها، ثابت است.

از این رو یک کارورز اصولی تجربی از مطالب تئوری خوانده شده را از فردی حرفه‌ای آموزش می‌بیند و سپس پیاده می‌کند. این عمل ممکن است اجباری از طریق دانشگاه یا استاد باشد، یا ممکن است اختیاری و توسط خود کارورز صورت گیرد. در هر صورت قراردادی که بین شخص کارورز و صاحب‌کار یا فرد آموزش‌دهنده امضا می‌شود، قرارداد کارورزی است.

انواع قرارداد کارورزی

این قرارداد دارای انواع مختلفی است که هر یک با شرایط خاص انجام می‌شوند. معمولا قرارداد کارورزی برای خانم‌ها و آقایان به غیر از امریه سربازی، با شرایط یکسان انجام می‌شود. بنابراین انواع قرارداد کارورزی عبارتند از:

1. قرارداد کارورزی وزارت کار
2. دانشگاهی
3. فنی و حرفه‌ای
4. پزشکی

هر یک از قراردادهای گفته شده دارای شرایط خاصی هستند. به عنوان مثال یکی از شرایط وزارت کار ساپورت فارغ‌التحصیلانی است که شغل مناسب و بدرد بخوری پیدا نکردند. بازه سنی برای این افراد ۲۳ الی ۳۵ سال است که برای مردان به دلیل شرایط سربازی، دو سال اضافه‌تر است. هر یک از انواع قراردادها، دارای یکسری شرایط ویژه‌ای هستند که ابتدای تنظیم قرارداد، این عوامل بیان می‌شوند.

قرارداد کارورزی اداره کار

این قرارداد که از سوی اداره کار و رفاه اجتماعی در نظر گرفته شده است، دارای شرایط ویژه‌ای است. به منظور کسب مهارت و آموزش و تربیت نیروی کار هدفمند، سامانه کارورزی وزارت کار، شرایطی را ایجاد کرده است که عبارتند از

• افرادی که در مقاطع تحصیلی مختلف تحصیل کرده‌اند، قادر به ثبت نام در این طرح هستند. بنابراین محدودیتی در مدرک افراد وجود ندارد.
• بازه سنی افراد متقاضی بین ۲۳ الی ۳۵ سال است که همانطور که گفتیم برای متقاضیان مرد، ۲ سال افزایش پیدا می‌کند.
• داوطلب باید تحصیلکرده و بیکار باشد. 
• این طرح شامل افراد در حال تحصیل نیست.
• طرح این قرارداد بصورت ۱۱ ماهه است و اگر دستگاه اجرایی بخواهد کارورز را به استخدام خود درآورد، یک قرارداد ۴ساله را تنظیم می‌کند.

بیمه قرارداد کارورزی

فردی که قرارداد کارورزی را امضا می‌کند، در طول کارورزی بیمه می‌شود. این بیمه شامل بیمه حوادث و بیمه عمر است. حال اگر واحد پذیرنده اجرایی قصد نگهداشتن و استخدام کارورز به مدت۴ سال را داشته باشد، بمدت ۳ سال بیمه تامین می‌شود. بیمه‌ای که در طی این مدت برای کارورز در نظر گرفته می‌شود بر عهده سازمان فنی و حرفه‌ای است.

حقوق قرارداد کارورزی

به طبع هر رشته و شغلی متفاوت از دیگری است و بر همین اساس، حقوق واریزی متفاوت است. وزارت کار به عنوان کمک هزینه، مبلغی را برای افراد در نظر می‌گیرد. این مبلغ با توجه به مقطع تحصیلی تعیین می‌گردد. از این رو کارورزی که مدرک کاردانی دارد ۵۰ درصد حقوق اداره کار را سهم می‌برد و به ترتیب کارشناسی ۷۰ درصد و ارشد و بالاتر ۹۰ درصد سهم می‌برند. این مبلغ حقوق کارورز نیست و کمک هزینه خواهد بود.

نمونه قرارداد کارورزی

قرارداد کارورزی، پلی بین آموزش تئوری و تجربه عملی در دنیای واقعی است. تنظیم دقیق این قرارداد، نقشی کلیدی در تضمین حقوق و تعهدات طرفین ایفا می‌کند. در این نسخه ارتقا یافته، به بررسی موارد مهم در تنظیم این نوع قرارداد می‌پردازیم.

مشخصات طرفین

کارآموز

• نام و نام خانوادگی، شماره ملی، تاریخ تولد، آدرس و اطلاعات تماس
• سوابق تحصیلی و تجربی مرتبط
• مهارت‌ها و تخصص‌های فعلی

کارفرما

• نام یا نام شرکت، شماره ثبت، آدرس و اطلاعات تماس
• زمینه فعالیت و شرح مختصری از وظایف و مسئولیت‌های کارآموز
• نام و اطلاعات تماس ناظر بر دوره کارورزی

موضوع قرارداد

• شرح دقیق وظایف و مهارت‌هایی که کارآموز در طول دوره کارورزی آموزش خواهد دید.
• اهداف آموزشی و زمینه تخصصی مورد نظر
• برنامه آموزشی مدون: ارائه برنامه زمانبندی شده برای آموزش های تئوری و عملی
• پروژه‌های عملی: تعیین پروژه‌های عملی مرتبط با وظایف و اهداف آموزشی

محل انجام کارورزی

• آدرس دقیق محل کارورزی (کارگاه، دفتر، شرکت و …)
• شرایط و امکانات محل کارورزی
• دسترسی به تجهیزات و منابع آموزشی مورد نیاز

مدت زمان کارورزی

• تاریخ شروع و پایان دوره کارورزی
• ساعات کارآموزی در هر روز و هفته
• امکان تمدید دوره در صورت نیاز و توافق طرفین

تعهدات کارآموز

• رعایت نظم و انضباط در محل کارورزی
• حفظ اسرار و اطلاعات محرمانه کارفرما
• انجام وظایف محوله با دقت و تعهد
• رعایت مقررات و قوانین محل کار
• ارائه گزارش‌های دوره‌ای از پیشرفت و عملکرد

تعهدات کارفرما

• ارائه آموزش های لازم به کارآموز طبق برنامه آموزشی
• فراهم کردن امکانات و تجهیزات مورد نیاز
• پرداخت حق الزحمه کارآموز طبق توافق
• ارائه گواهی پایان دوره کارورزی
• ارائه بیمه به کارآموز (در صورت توافق)

حق الزحمه و نحوه پرداخت

• مبلغ توافق شده به عنوان حق الزحمه
• نحوه پرداخت (نقدی، چک، واریز به حساب)
• زمان پرداخت (ماهانه، هفتگی)

شرایط فسخ قرارداد

• ذکر شرایطی که در آن هر یک از طرفین می توانند قرارداد را فسخ کنند
• تعیین غرامت و جریمه در صورت فسخ قرارداد
• حل اختلاف: تعیین مرجع صالح برای حل اختلافات احتمالی

نکات مهم در تنظیم قرارداد کارورزی

مهمترین نکته در خصوص این تنظیم قرارداد، داشتن اطلاعات لازم است. اگر شما فردی بدون تجربه هستید لازم است قرارداد را توسط شخص با تجربه انجام دهید. برخی توسط وکیل اداره کار، این قرارداد را تنظیم می‌کنند که امر بسنده‌ای است. اگر امکان دسترسی به وکیل را ندارید، پیشنهاد ما به شما مشاورین نوین است. مشاورین با تجربه و مهارت دیده‌ای که از طریق سایت دادگر ۲۴ ساعته آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند. 

هدف ما در این مقاله از سایت مشاورین نوین شرح صفر تا صد یک قرارداد کارورزی بود و سعی کردیم اطلاعات مفیدی در اختیار شما قرار دهیم. لازم به ذکر است که برای قرارداد کارورزی حداقل اطلاعات لازم را کسب کنید و سپس اقدام به امضای آن کنید. همچنین تا جای ممکن از افراد باسابقه کمک بگیرد تا شما را در رسیدن به هدف، یاری کنند.